داستان Chipotle و پدیده تلخ کپی برداری در ایران

ویدئوی بالا رو که ببینید به طور تقریبی با مفهوم رستوران های زنجیره ای “چیپوتله” آشنا میشید. برای افرادی که توی آمریکا زندگی میکنن، طبیعتاً غیرممکنه که اسم این رستوران های زنجیره ای رو نشنیده باشن و در نتیجه برای توضیح یه مقدار بیشتر این رستوران های زنجیره ای برای افرادی که توی ایران هستن، با اینکه توی ویدئوی بالا هم به معرفی کامل این رستوران های زنجیره ای پرداخته شده؛ من این قسمت از وبسایت فیدیلو رو هم عیناً کپی میکنم:

چیپوتله گریل مکزیکی از رستوران‌های زنجیره‌ای در آمریکا، انگلستان، کانادا، آلمان و فرانسه است که متخصص در زمینهٔ تاکو و بوریتو هست. نام رستوران چیپوتله، از یک اسم مکزیکی-اسپانیایی برای هالوپینوی خشک‌ و دودی شده که یک فلفل تند است، به وجود آمده است. این شرکت هدف خود را تولید غذای سالم گذاشت که تلاششان را در استفاده از مواد اولیه ارگانیک، استفاده از گوشت‌های سلامت نسبت به دیگر رستوران‌های زنجیره‌ای که باعث برجستگی کار چیپوتله می‌شد قرار دادند. چیپوتله یکی از اولین رستوران‌های زنجیره‌ای است که به عنوان سرو کننده سریع غذای مکزیکی شناخته می‌شود.

چیپوتله توسط استیو الز در سال ۱۹۹۳ به وجود آمد. زمانی که شرکت مک‌دونالد به عنوان سرمایه گزار اصلی مشخص شد، چیپوتله در کلرادو ۱۶ رستوران داشت. زمانی که مک دونالد سهم خود را واگذار کرد شعبه‌های چیپوتله به ۵۰۰ شعبه رسیده بود. در سال ۱۹۹۸ مک‌دونالد یک سرمایه گذاری کوچک انجام داد. تا سال ۲۰۰۱ مک‌دونالد به عنوان یکی از سرمایه‌گذارهای بزرگ چیپوتله تبدیل شد. مک‌دونالد باعث پیشرفت بزرگی برای چیپوتله شد. چیپوتله تا سال ۲۰۱۲ دارای ۱۵۰۰ شعبه و درامد ۲۷۸ میلیون دلار و ۳۷،۳۱۰ خدمه شد.

اولین چیپوتله در نزدیکی کمپس و دانشگاه دنور توسط استیو الز که در دانشگاه آشپزی در هاید پارک نیویورک تحصیل کرده بود تأسیس شد. کمی بعد استیو به عنوان آشپز اصلی در برج Jeremiah در سانفرانسیسکو مشغول شد. در آنجا استیو متوجه محبوبیت تاکوری و بوریتو در سانفرانسیسکو شد. در سال ۱۹۹۳ از آموزه‌هایش در سانفرانسیسکو استفاده کرد و اولین چیپوتله را در دنور کلروداو بنا نهاد. استیو و پدرش حساب کردند برای داشتن فروش اولیه خوب باید ۱۰۷ بوریتو در روز بفروشند. بعد از گذشت یک ماه در رستوران اصلی چیپوتله روزانه ۱۰۰۰ بوریتو به فروش می‌رسید.

دومین رستوران در سال ۱۹۹۵ با داشته‌ها و درامدهای چیپوتله و سومین رستوران با وام SBA بازگشایی شد. برای افتتاح رستوران‌ها ی بیشتر و پیشرفت دو برابر پدر استیو ۱،۵میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرد بعد از مدتی استیو یک برنامهٔ مشخص پول‌ساز طراحی کرد. در سال ۱۹۹۹ اولین رستوران خارج از کلرودا در اوهایو، کلومبوس، مینپولیس، مینسوتا افتتاح شد. در ابتدا استیو الز تصمیم بر تأسیس رستورانی با عنوان بهترین نوع رستوران برای غذا خوردن داشت اما زمانی که دید رستوران گریل مکزیکی طرفدار بیشتری دارد نظرش تغییر کرد.

در بازار رستوران‌های مکزیکی در آمریکا رقبای زیادی وجود دارد. در لیست رستوران‌ های زنجیره‌ای که به سرعت پیشرفت کردند در سال ۲۰۰۹ چیپوتله در ردهٔ هشتم قرار داشت؛ اما با توجه به فروش سالیانه چیپوتله در سال ۲۰۱۰ این مکان به ردهٔ سوم تغییر کرد. در رده بندی در سال ۲۰۱۱ چیپوتله تبدیل به بهترین فست فود مکزیکی تبدیل شد. به طور کلی چیپوتله روزانه ۷۵۰.۰۰۰ مشتری در روز دارد.

در دسامبر ۲۰۱۰ چیپوتله سرآشپزی با نام Nate Appleman برای طراحی غذای جدید استخدام کرد. Nate Appleman عنوان بهترین سرآشپز تازه کار را از مجله Food & Wine دریافت کرد. در سال ۲۰۱۰ سازمان مهاجرت آمریکا رستوران چیپوتلهٔ مینپولیس را به خاطر داشتن پروندهٔ کلاه‌برداری متهم کرد؛ که باعث شد ۴۵۰ نفر را اخراج کند.
از زمان افتتاح اولیه در آمریکا و کانادا تعداد رستوران چیپوتله تا الان به ۱۴۳۰ تا رسیده است. دومین مقصد رستوران چیپوتله لندن بود. چیپوتله باهدف گسترش در مقصد اروپا اولین رستوران را در لندن افتتاح کردند و بعد از آن در سال ۲۰۱۲ فرانسه هم در دسته شعبه‌های چیپوتله قرار گرفت.

در سپتامبر ۲۰۱۱ چیپوتله یک رستوران فست فود با سبک جنوب شرق آسیایی با نام ShopHouse در واشنگتن افتتاح کرد. چیپوتله در رابطهٔ این رستوران جدید گفت:این رستوران پیرو تمام ویژگی‌های چیپوتله که تمرکز آن بر روی (غذا و سلامت) مواد اولیه هست. غذاهای این رستوران الهام گرفته از غذاهای تایلندی، مالزی و ویتنامی است که در کاسه و یا ساندویچی خاص سرو می‌شود.

منوی چیپوتله از ۵ بند تشکیل شده است. بوریتو، فاهیتا بوریتو، بوریتوی کاسه‌ای، تاکو و سالاد. قیمت‌های هر کدام از این غذاها بر پایهٔ انتخاب نوع گوشت (مرغ، خوک، گوشت قرمز) متغیراست. برای گیاه‌خوارها هم گواکامولی و توفو موجود هست. برای هر یک غذاها گزینه‌های خوبی نیز موجود است که شما می‌توانید برای غذای خود انتخاب کنید؛ مانند برنج، لوبیا، ۴ نمونه سالسا، خامه‌ترش، پنیر و کاهو. در چیپوتله آبجو، مارگاریتا و نرم نوش با طعم میوه سرو می‌شود.

این هم یه ویدئوی دیگه از صحبت های بنیان گذار این برند و نوع سرو محصولات در رستوران های چیپوتله:

اما حقیقت اینه که وقتی که من داشتم این متن رو مینوشتم و طبیعتاً این پیش فرض رو داشتم که شاید خیلی از افراد توی ایران با اسم چیپوتله آشنا نباشن، یه جستجویی در اینترنت به عمل آوردم و متوجه یه موضوعی شدم که خودم شخصاً ترجیح میدم صفت «تلخ» رو براش به کار ببرم ولی خب این نظر شخصی منه و شاید لزوماً درست نباشه. به این عکس ها نگاه کنید:

من توی تهران خیلی اهل رستوران گردی نبودم اما با همین جستجوهای مجازی متوجه شدم که در تهران هم رستورانی دقیقاً با همین اسم و با لوگویی “ایرانی شده”! مشغول به فعالیته و بازار خیلی خوبی هم داره.

در این نکته شکی نیست که بخش قابل توجهی از موفق ترین برندهای ایرانی از دیجی کالا و نت برگ گرفته تا بازار و اسنپ و  هزاران هزار مورد دیگه، صرفاً نسخه ی کپی شده ی محتوایی برندهای مشابه در خارج از ایران هستن. اما خب این قضیه تا زمانی که صرفاً ایده گرفتن از یه برند و تغییر و تبدیل اون برای فضای ایران باشه، قابل هضمه و من برای صاحبان اون ایده ها احترام قائلم، با اینکه شاید بشه به صورت دقیق تر و کارشناسانه تری هم در مورد همین ایده برداری ها بحث کرد ولی حداقل من به عنوان یک مخاطب و شناختی که از محدودیت ها و کاستی هایی که در فضای مجازی و غیر مجازی کشور وجود داره، از این سبک ایده برداری هایی که در نهایت منجر به افزایش رفاه عمومی جامعه میشه استقبال و حمایت میکنم.

اما اینکه یک فرد به جای این ایده گرفتن و ساختن یک برند شخصی و ایرانی، بخواد دقیقاً از اسم یه محصول موفق خارجی و صرفاً تغییر لوگوی اون به امرار معاش بپردازه، باعث میشه که من صفت تلخ رو همچنان استفاده کنم و مراتب تاسف خودم رو اعلام کنم. البته تاکید میکنم که این تاسف با این فرض نوشته و اعلام میشه که من بر اساس جستجویی که کردم، این رستوران هیچ شعبه ی رسمی ای در ایران نداره و این رستوران های عملاً صرفاً اسم چیپوتله رو یدک میکشن، در نتیجه اگر من به سبب شاید جستجوی ناقص خودم موردی رو از دست دادم و این رستوران های داخل تهران واقعا نماینده ی رسمی این برند هستن، من در همین تریبون از صاحبان این رستوران ها در تهران عذرخواهی میکنم.

این رستوران ها در تهران طبیعتاً عده ی زیادی کارمند دارن که از این طریق دارن خرج خانواده های خودشون رو میدن و همین موضوع باعث میشه که صاحب یا صاحبان این رستوران ها در تهران، مسبب خیر بوده باشن و من به احترامشون کلاه از سر بر میدارم!، بحث من کپی برداری بدون ذکر منبع در مفهوم بسیط خودشه که از این مثال گرفته تا ترجمه های علمی کتاب ها قابل تعمیمه و برای نزدیک شدن به بازار و فضای جهانی، لازمه که خودمون به تولید محتوا و برند ایرانی بپردازیم و مثل موسس چیپوتله، تا آخر پای ایده ی خودمون بمونیم و موفقیتش رو تضمین کنیم.

با احترام،
پیمان یوسفی
۱۸ ژوئن سال ۲۰۱۷ میلادی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *