بحران کمبود آب در ایران و باورهای غلط!

چند وقت پیش توی وبلاگ “مجمع دیوانگان” یه مطلب جالبی در مورد بحث کمبود آب در کشورهای در حال توسعه مثل ایران میخوندم که به زعم خودم خیلی جالب و قابل تامل بود و باعث شد که بخوام توضیحات خیلی کمی در این زمینه ارائه بدم و قسمت هایی از همون مطلب رو هم اینجا بذارم. توی فضاهای رسانه ای ایران، خیلی راحت میتونیم با جملاتی نظیر اینکه “سهم مصرف آب شیرین ایران دو برابر متوسط جهانی است” و … مواجه بشیم و توی تمام این اخبار، شهروندان ایرانی مقصر اصلی مصرف بی رویه آب شیرین در کشور هستن. حتی برای اثبات این مدعا به رده بندی کشور ها بر اساس سرانه مصرف آب شیرین توسط The World Factbook اشاره میشه که “اینجا” و “اینجا” میتونید به ترتیب نسخه فارسی و انگلیسیشو ببینید و صرفاً برای نشون دادن رده بندی کلی، اسکرین شات نسخه انگلیسی رو اینجا میذارم ولی پیشنهاد میکنم خود صفحات رو باز کنید تا بتونیم روش بحث کنیم:

همونطوری که مشخصه، ایران از بین ۱۷۰ کشور موجود، رتبه ۱۱ رو در کل مصرف آب شیرین در سال به خودش اختصاص داده که خب با توجه به وضعیت بارندگی و کمبود آب توی ایران، این رتبه فاجعه محسوب میشه. اما وقتی به کشورهایی که سرانه مصرف بالاتری نسبت به ایران دارن، نگاه میکنیم، یه جای کار میلنگه! چون اصلا نمیشه دسته بندی مشخصی از اون کشور ها ارائه کرد چراکه هم کشورهای پیشرفته ای مثل آمریکا و ژاپن توشون قرار دارن و هم کشورهایی مثل ازبکستان و تایلند و اندونزی. پس به نظر میرسه شاخص کل مصرف به صورت کلی نمیتونه توسعه یافتگی یا عدم توسعه یافتگی کشور ها رو نشون بده. اما خب به هر حال چیزی که هست اینه که به صورت کلی ما در رتبه ۱۱ قرار داریم که واقعا عدد ترسناکیه و فکر میکنم بعضی وقتها به جای تمرکز ۱۰۰ درصد بر روی موضوعات سیاسی ایران و جهان!، لازمه که به این موارد هم فکر بشه و راه چاره ای اندیشیده بشه براش.

اما خب مقصر این اتفاق چه کسانی هستن؟  بر اساس رسانه های آگاه و ناآگاه کشور!، این شهروندان ایرانی هستن که با مصرف دوبرابر میانگین جهانی! باید خودشون رو مورد عتاب قرار بدن. «اما» یه نگاهی به درصدهای موجود توی رده بندی مذکور، خیلی چیزها رو در این زمینه روشن میکنه!. با نگاه مجدد به این دسته بندی میبینیم که ۹۱ درصد سهم مصرف آب شیرین کشور ایران، مربوط میشه به بخش “کشاورزی” و اگر لیست مذکور رو بر اساس سهم مصرف کشاورزی مرتب کنیم میبینیم که رتبه ایران عدد از ۱۱ به ۳۱ تغییر پیدا میکنه. اما حالا با نگاه به کشورهایی که در این زمینه پرمصرف تر از ایران هستن، قسمت های ناگفته ی زیادی مشخص میشه و بحث توسعه یافتگی و عدم توسعه یافتگی نقش خودش رو بیشتر و بیشتر نشون میده. بخشی از این کشورهایی که رتبه بالاتری رو دارند (که یعنی حتی از ایران هم در بخش کشاورزی سهم بیشتری رو از کل مصرف کشور شامل میشن) عبارتند از: ترکمنستان، قزاقستان، تاجیکستان، سومالی، میانمار، اریتره، بنگلادش، نپال، نیجر، هایتی و … و دیگه هیچ خبری از کشورهای توسعه یافته ای مثل آمریکا و ژاپن و … نیست.

آرمان امیری در همین رابطه مینویسه: آمریکا با ۱۶۰۰ مترمکعب در سال، بیش از ۵۰ درصد سرانه ایران مصرف آب دارد، اما در ایران ۹۱ درصد این مصرف در بخش کشاورزی هدر می‌رود، در حالی که در آمریکا این عدد فقط ۴۱ درصد است و در کانادا فقط به ۱۲ درصد می‌رسد! در نقطه مقابل، بخش مصرف خانگی در ایران تنها ۷ درصد از کل سرانه مصرف را به خود اختصاص داده است. از این لحاظ ما جزو ۴۰ کشور پایین جهان قرار داریم! این عدد برای اتریش ۳۵ درصد، سوییس ۲۴ درصد، بریتانیا ۲۲ درصد، کانادا ۲۰ درصد، فرانسه ۱۶ درصد و آمریکا ۱۳ درصد است. (در عین حال برای افغانستان و پاکستان و ترکمنستان هرکدام ۲ درصد است!)

با بررسی این عددها، میشه به راحتی دید که در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا، سرانه مصرف خانگی آب شیرین چند برابر ایرانه ولی به صورت کلی رتبه بهتری در کل سرانه مصرف آب در دنیا دارن و دلیل این قضیه فقط برمیگرده به هدر رفت آب در بخش کشاورزی در ایران و سایر کشورهای در حال توسعه! (که ای کاش میشد به صورت ۱۰۰ درصد مطمئن بود از اطلاق واژه “در حال توسعه”). نکته حائز توجه بعدی اینه که در حالیکه تمامی آب هایی که به منازل ایرانی ها میرسه آب شرب هستن، در کشورهای پیشرفته از آب‌های غیرآشامیدنی برای بسیاری از کارها نظیر شست و شو یا باغبانی استفاده میشه و آب شرب صرفا به منظور آشامیدن به کار میره. این نکته زمانی اهمیتش بیشتر میشه که بخش قابل توجهی از همین آب شرب، در اثر سیستم های لوله کشی ضعیف توی ایران، کاملا هدر میره و اصلا به شهروندها نمیرسه!! (برای مثال “اینجا” این خبر رو بخونید!)

با وجود اینکه این شهروندهای کشورهای در حال توسعه مثل ایران هستن که همیشه مورد شماتت قرار میگیرن که در حال مصرف بی رویه هستن، باید پذیرفت که در سطح کلان، این دولت ها هستن که مسئول (اگر از واژه مقصر استفاده نکنیم) وضع موجود هستن و میبایست با تغییر رویه و فکر اساسی در این رابطه، به حل این معضل بپردازن چراکه خواسته یا ناخواسته تبعات کمبود آب روز به روز بیشتر و بیشتر داره خودش رو در زندگی هموطن های ما نشون میده و اگر کاری صورت نگیره، شاید حتی فرصت پشیمونی هم پیش نیاد.

با احترام،

پیمان یوسفی

۲۸ نوامبر سال ۲۰۱۶ میلادی

2 thoughts on “بحران کمبود آب در ایران و باورهای غلط!

  1. با سلام
    ممنون از اطلاعات مفیدتان. من چندتا سوال داشتم از شما راجع به دانشگاه پردو و آمریکا می خواستم خواهش کنم که اگر امکان دارد میل بزنم خدمتتون.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *